Gıdayla temas eden geri dönüştürülmüş plastikte kural seti sıkılaşıyor. Ambalaj tarafında PPWR’nin 12 Ağustos’ta yürürlüğe girmesiyle gündeme oturan uyum tartışması, şimdi daha teknik bir soruya kayıyor: bir rPET partisinin nereden geldiğini ve hangi süreçten geçtiğini nasıl belgeleyeceksiniz?

EC 2022/1616’da Revizyon Kapıda

Gıdayla temas eden geri dönüştürülmüş plastik malzemeleri düzenleyen (EU) 2022/1616 sayılı yönetmelikte bir değişiklik hazırlığı sürüyor. Nisan 2026’da Dünya Ticaret Örgütü’ne bildirilen taslak; uygunluk beyanı gerekliliklerini yeniden tanımlıyor, AB kayıt sisteminin yönetim modelini güncelliyor ve ithal geri dönüştürülmüş plastik ürünler için gümrük süreçlerine daha net kurallar getiriyor. Değişikliğin Eylül 2026 sonunda kabul edilmesi bekleniyor.

Yönetmeliğin çekirdek kuralı zaten net: gıda temaslı uygulamalarda yalnızca EFSA (Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi) tarafından onaylanmış süreçlerle üretilmiş geri dönüştürülmüş plastik kullanılabiliyor. Revizyonun getirdiği fark, bu onayın kağıt üzerinde kalmaması; ithalatta ve uygunluk beyanında daha somut biçimde gösterilmesi.

İthalatçılar İçin Ne Değişiyor?

AB’ye geri dönüştürülmüş plastik ürün gönderen üreticiler için gümrük aşamasındaki dokümantasyon yükü artıyor. Uygunluk beyanının içeriği netleştiği için, “tedarikçim sertifikalı” demek yetmeyecek; hangi sürecin, hangi kayıt numarasıyla, hangi partide kullanıldığının izlenebilir olması gerekecek.

RecyClass Ayrıştırma Süreci Sertifikasyonunu Başlattı

Bağımsız sertifikasyon tarafında da aynı yöne işaret eden bir gelişme var. RecyClass, 2026 başında gıda temaslı geri dönüştürülmüş plastikler için girdi gereksinimlerini karşılayan yeni bir Ayrıştırma Süreci Sertifikasyonu yayımladı. Ayrıştırma tesisleri ve geri dönüşüm öncesi atık hazırlığında rol alan atık tüccarları bu sertifikaya başvurabiliyor.

Bu, sektörde uzun süredir eksik olan bir halkayı kapatıyor: geri dönüşüm tesisinin kendi süreci onaylı olsa bile, tesise gelen girdinin nasıl toplandığı ve ayrıştırıldığı çoğu zaman belgelenemiyordu. Gıda sınıfı üretimde girdi kalitesi doğrudan çıktı güvenliğini belirlediği için bu boşluk kritikti.

Dijital Ürün Pasaportu ve Blokzincir

RecyClass’ın 2026-2028 yol haritasında sertifikaların dijitalleştirilmesi, blokzincir tabanlı işlem kaydı ve Dijital Ürün Pasaportu (DPP) entegrasyonu yer alıyor. Amaç, düzenlemenin sürüklediği bir pazarda izlenebilirliği artırırken idari yükü azaltmak. Pratikte bu, önümüzdeki birkaç yıl içinde bir rPET partisinin geçmişinin makine tarafından okunabilir biçimde taşınacağı anlamına geliyor.

Marka Sahipleri İçin Pratik Sonuç

Bu üç gelişme aynı yöne bakıyor: sertifikanın kendisi kadar, sertifikanın arkasındaki veri önem kazanıyor. AB pazarına satan bir marka için tedarikçi değerlendirmesinde sorulacak sorular değişiyor:

  • Üretim süreci EFSA onaylı mı, kayıt numarası paylaşılabiliyor mu?
  • Girdi tarafında ayrıştırma süreci belgelenebiliyor mu?
  • Parti bazında saflık, renk ve safsızlık verileri raporlanıyor mu?
  • Tedarikçi DPP gibi dijital izlenebilirlik altyapısına hazır mı?

Bu sorulara bugün cevap veremeyen bir tedarik zinciri, 2030’da devreye girecek asgari geri dönüştürülmüş içerik oranlarında zorlanacak.

Türkiye Tarafında Arz Büyüyor

Talep tarafındaki bu sıkılaşma, Türkiye’nin toplama altyapısındaki büyümeyle aynı döneme denk geliyor. 1 Temmuz 2026’da 81 ilde devreye alınan Depozitolu Ambalaj (DOA) sistemi, 11 Ağustos itibarıyla 100 milyonu aşkın içecek ambalajını geri kazanıma yönlendirdi; toplananların yaklaşık üçte ikisi PET şişeydi. Depozito sistemiyle gelen PET, karışık atıktan toplanana kıyasla belirgin biçimde temiz ve izi sürülebilir bir girdi demek.

Yani AB’nin belge talebi artarken, Türkiye’de bu belgeyi üretebilecek nitelikte hammadde arzı da büyüyor. Gıda sınıfı rPET granül ve yüksek saflıkta pet flake üretiminde bu iki eğrinin kesişmesi, sertifikasyonunu tamamlamış üreticiler için önemli bir fırsat penceresi açıyor.


Kaynaklar:
EU Proposes Amendments to Regulation (EU) 2022/1616 — REACH24H
RecyClass launches certification for plastic sorting processes
RecyClass Roadmap 2026-2028
New EU rules on packaging enter into application — European Commission
DOA sistemi 100 milyon ambalajı aştı