PPWR Ayna Maddesi: İthal rPET 2030’da Sayılacak mı?

PPWR 12 Ağustos 2026’dan beri uygulanıyor ve tartışma çoktan bir sonraki aşamaya geçti. Bugünkü soru, plastik ambalajın 2030’dan itibaren geri dönüştürülmüş içerik taşıyıp taşımayacağı değil; hangi geri dönüştürülmüş içeriğin sayılacağı. Avrupa Komisyonu ağustosta 7. madde kapsamındaki düzenlemeler için görüş çağrılarını açtı; 2 Eylül’de Avrupa geri dönüşüm birlikleri “Avrupa’da üretilmiş” (Made in Europe) önceliği talep eden ortak bir bildiri yayımladı. AB sınırının iki yakasında rPET alıp satan herkes için izlenmesi gereken dosya bu.

2030 hedefleri, kısaca

1 Ocak 2030’dan itibaren (AB) 2025/40 sayılı Tüzüğün 7. maddesi, ambalajın plastik kısmında asgari tüketici sonrası geri dönüştürülmüş içerik şartı getiriyor: ağırlıklı olarak PET’ten üretilen temas hassasiyetli ambalajda %30, diğer plastiklerden üretilen temas hassasiyetli ambalajda %10, tek kullanımlık plastik içecek şişelerinde %30 ve diğer tüm plastik ambalajlarda %35. Oran, ambalaj türü ve üretim tesisi başına yıllık ortalama olarak hesaplanıyor. Tüzük, atığın Birlik dışında toplanıp geri dönüştürülmesine de izin veriyor; şartı, toplama ve geri dönüşümün AB’dekine eşdeğer standartlarda yapılması. Bu eşdeğerliğin nasıl kanıtlanacağı ise henüz yazılmadı (halihazırda yürürlükteki yükümlülükler için PPWR yazımıza bakabilirsiniz).

31 Aralık 2026’ya kadar üç düzenleme

Komisyonun yıl sonuna kadar üç ikincil düzenlemeyi kabul etmesi gerekiyor ve üçü için de ilk görüş turu yeni kapandı (14 Ağustos – 16 Eylül):

• Madde 7(8): geri dönüştürülmüş içerik oranının hesaplanma ve doğrulanma yöntemini ve teknik dokümantasyonun formatını belirleyen uygulama tasarrufu.
• Madde 7(9): plastik geri dönüşüm teknolojileri için sürdürülebilirlik kriterlerini belirleyen yetki devrine dayalı tasarruf.
• Madde 7(10): tüketici sonrası plastik atığın üçüncü bir ülkede toplanması veya geri dönüştürülmesi halinde uygulanan kuralların eşdeğerliğinin, üçüncü taraf denetimi dahil, nasıl değerlendirilip doğrulanacağını ve belgeleneceğini düzenleyen uygulama tasarrufu. “Ayna maddesi” denilen düzenleme bu.

Bunların hiçbiri şirketler için bir uyum tarihi değil; ama birlikte, Türkiye, Kuzey Afrika veya Asya’da üretilen bir ton rPET’in Avrupalı bir markanın 2030 yükümlülüğüne karşı raporlanıp raporlanamayacağını belirliyorlar.

Geri dönüşüm birlikleri ne istiyor?

FEAD, Plastics Recyclers Europe ve Recycling Europe 2 Eylül tarihli ortak bildirilerinde üç ilke talep etti. Birincisi, AB’de üretilen veya dolumu yapılan ambalajın hedeflerini Avrupa’da (AB27, EFTA ve Birleşik Krallık) toplanıp geri dönüştürülmüş atıktan elde edilen geri dönüştürülmüş malzemeyle karşılaması. İkincisi, AB dışında üretilip dolumu yapılan ambalajda geri dönüştürülmüş içeriğin yalnızca iki düzeyde eşdeğerlik kanıtlandığında sayılması: Komisyonun yapacağı ülke değerlendirmesi ve bağımsız üçüncü tarafça verilen, bir yıl geçerli tesis düzeyinde sertifikasyon. Üçüncüsü, atığın kaynağının her aşamada kontrol edilebilmesi için uyumlaştırılmış doğrulama ve bir gözetim zinciri modeli.

Plastics Recyclers Europe, Avrupa’nın 2023 ile 2025 sonu arasında bir milyon tona yakın geri dönüşüm kapasitesi kaybetmiş olacağını öngörüyor ve ana neden olarak düşük fiyatlı ithalatı gösteriyor. Sıkı doğrulama baskısı nihai metni şekillendirecek.

Hangisi kanun, hangisi lobi?

Tüzük, eşdeğerlik şartıyla üçüncü ülke malzemesine izin veriyor; metinde “Avrupa’da üretilmiş” önceliği yok ve toptan bir dışlama ticaret hukuku açısından sorun yaratırdı. Komisyonun 7(10) maddesinin idari yükünü inceleyen bir çalışması sürüyor; bu da kapalı bir kapıdan çok bir doğrulama sisteminin tasarlandığına işaret ediyor. En olası sonuç, zorlu ama açık bir rejim: ülke düzeyinde tanınma, her tesis için yıllık denetimli sertifikasyon ve malzemeyle birlikte ambalaj üreticisine kadar giden dokümantasyon.

Türkiye’den gelen rPET için ne anlama geliyor?

Türkiye, AB dışı kaynakların çoğuna göre daha güçlü bir noktadan başlıyor: AB ile gümrük birliği, OECD üyeliği ve 1 Temmuz 2026’dan beri devrede olan, ayrı toplanmış şişeleri akışa katan depozito iade sistemi. Tesis tarafında ise birliklerin tarif ettiği kriterler (denetlenmiş süreç, belgelenmiş girdi kaynağı, her yıl yenilenen sertifika) bir GRS gözetim zinciri denetiminin zaten her yıl kontrol ettiği şeylere çok yakın.

Doğa Pet’in Kırklareli tesisinde her aşama bir kayıt bırakıyor: girişte balya kaynağı, ayrıştırma saflığı, yıkama hattı parametreleri, parti bazında laboratuvar onayı ve gıda sınıfı rPET granül ile birlikte sevk edilen sertifikalar. Bu zinciri PET Fabrikası: Balyadan Gıda Sınıfı rPET’e Adım Adım yazısında anlatıyoruz. 2027’de bir eşdeğerlik denetimi gelirse, evrak bugünden hazır.

Düzenleme kabul edilmeden önce alıcılar ne yapmalı?

Bugün az maliyetli üç adım ileride çok şey kazandırır: AB dışındaki her tedarikçiden güncel üçüncü taraf sertifikasını (GRS, EuCertPlast, RecyClass) ve balyalarının nereden geldiğine dair belgeleri isteyin; 2027 sözleşmelerine hacimleri nihai 7(10) düzenlemesine bağlayan bir eşdeğerlik maddesi koyun; ve sıkı bir düzenleme hattı uygun malzemesiz bırakmasın diye birden fazla sertifikalı kaynakla çalışın.

Taslak düzenlemeler yayımlandığında bu analizi güncelleyeceğiz. Malzememizin arkasındaki dokümantasyonu daha önce görmek isterseniz, tesis ziyareti veya tam parti kaydıyla numune için bize ulaşın.

Kaynaklar

• (AB) 2025/40 sayılı Tüzük (PPWR), Madde 7 – EUR-Lex
• EUROPEN – PPWR İkincil Mevzuat Takibi
• Avrupa Komisyonu – Ambalajda kullanılmak üzere geri dönüştürülmüş malzeme ithalatının koşulları (görüş çağrısı)
• FEAD, PRE, Recycling Europe – Ortak Bildiri, 2 Eylül 2026
• Packaging Europe – Plastics Recyclers Europe tesis kapanışlarındaki artışı raporladı